Một du khách định đi chơi ba ngày ở một tỉnh thường phải mở nhiều trang khác nhau: cổng thông tin của Sở, fanpage của khu du lịch, vài trang review ẩm thực, ứng dụng đặt phòng và bản đồ chỉ đường. Thông tin chính thống về di tích nằm một nơi, lịch lễ hội nằm một nơi, còn quán đặc sản thì phải hỏi người quen.
Phía cơ quan quản lý cũng gặp khó. Cẩm nang và tập gấp in ra chỉ đến tay người ghé quầy thông tin, và mỗi khi có điểm mới hay một cơ sở đóng cửa thì nội dung đã lỗi thời cho đến lần tái bản sau. Sở hầu như không biết du khách quan tâm điểm nào nhiều nhất.
Bài này dành cho Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch (hoặc cơ quan quản lý du lịch cấp tỉnh ở nơi có sở riêng), Trung tâm Thông tin xúc tiến du lịch và các đơn vị được giao xây dựng hạ tầng du lịch số cấp tỉnh. Bài trình bày cấu trúc một bản đồ số du lịch, các tính năng đáng đầu tư, cách tổ chức cập nhật dữ liệu và quy trình triển khai.
Bản đồ số du lịch là gì?
Bản đồ số du lịch là một ứng dụng web hiển thị các địa điểm phục vụ du khách trên nền bản đồ tương tác. Mỗi địa điểm là một POI (điểm quan tâm) gắn với cơ sở dữ liệu: tên, toạ độ, mô tả, ảnh, giờ mở cửa, liên hệ, và với điểm quan trọng thì có thêm tour 360 hoặc audio thuyết minh. Nếu chưa rõ khái niệm POI và layer, xem bài bản đồ số là gì.
Khác với một bản đồ du lịch dạng ảnh (file JPG hay PDF scan), bản đồ số tách dữ liệu khỏi hình thể hiện. Thêm một nhà hàng mới chỉ là thêm một bản ghi, không phải vẽ lại cả tấm bản đồ. Người xem có thể lọc, tìm kiếm, phóng to tới từng con phố và bấm chỉ đường.
Cần phân biệt hai quy mô. Bản đồ số du lịch trong bài này là bản đồ toàn tỉnh, nhiều chủ thể dữ liệu, do cơ quan nhà nước làm chủ. Còn bản đồ bên trong một khu du lịch cụ thể (tuyến tham quan, bến thuyền, quầy vé) là phần việc của ban quản lý khu đó, được trình bày ở bài ứng dụng thực tế ảo trong du lịch. Hai loại có thể liên kết với nhau: POI của khu du lịch trên bản đồ tỉnh mở sang tour chi tiết của khu.
4 lớp dữ liệu của một bản đồ du lịch cấp tỉnh
Chia dữ liệu thành lớp (layer) giúp du khách bật tắt đúng thứ mình cần, đồng thời giúp cơ quan quản lý giao trách nhiệm cập nhật cho đúng người. Bốn lớp dưới đây là khung tối thiểu; tỉnh có thế mạnh riêng (biển, làng nghề, du lịch cộng đồng) có thể tách thêm lớp con.
Di tích và danh thắng
Di tích đã xếp hạng, danh lam thắng cảnh, bảo tàng, khu du lịch. Mỗi điểm có bài thuyết minh đã được thẩm định nội dung, ảnh, giờ mở cửa, quy định tham quan (trang phục, khu vực hạn chế) và với điểm trọng tâm là tour 360 cùng audio guide.
Lưu trú
Khách sạn, homestay, resort, nhà nghỉ cộng đồng. Thông tin gồm hạng cơ sở nếu có, loại phòng, hotline hoặc website đặt phòng của chính cơ sở. Cơ sở nào muốn nổi bật hơn có thể bổ sung ảnh 360 sảnh và phòng mẫu.
Ẩm thực và sản phẩm OCOP
Quán ăn truyền thống, nhà hàng phục vụ khách du lịch, chợ đặc sản, điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP. Lớp này là nơi kết nối du lịch với kinh tế địa phương, nên cần tiêu chí rõ ràng về việc ai được đưa lên bản đồ.
Tiện ích công cộng
Cây xăng, trạm sạc, ATM, bệnh viện và trạm y tế, công an, điểm cứu hộ giao thông, nhà vệ sinh công cộng, bến xe và nhà ga. Lớp này ít được chú ý nhưng là thứ du khách tìm đến khi gặp sự cố.
Một lưu ý khi thiết kế: lớp 1 và lớp 4 chủ yếu là dữ liệu do nhà nước nắm, khá ổn định. Lớp 2 và lớp 3 là dữ liệu của doanh nghiệp, thay đổi liên tục (đổi chủ, đổi giờ, đóng cửa). Cách tổ chức cập nhật cho hai nhóm này phải khác nhau, sẽ nói ở phần phân quyền bên dưới.
Tính năng cho du khách: tìm nhanh, lọc đúng, đi được ngay
Phần lớn du khách mở bản đồ trên điện thoại, nhiều khi đang đứng giữa đường. Vì vậy giao diện phải thiết kế cho màn hình nhỏ trước, thao tác bằng một tay, chữ đủ lớn và tải nhanh trên mạng di động.
Bộ lọc theo sở thích
Ngoài lọc theo lớp, nên có bộ lọc theo kiểu chuyến đi: du lịch tâm linh, sinh thái, ẩm thực đường phố, điểm check-in cho giới trẻ, đi cùng gia đình có trẻ nhỏ. Một POI có thể thuộc nhiều nhóm sở thích. Bộ lọc này giúp người lần đầu đến tỉnh tự dựng lịch trình mà không cần biết trước tên địa danh.
Gợi ý điểm gần và chỉ đường một chạm
Khi du khách cho phép truy cập vị trí, bản đồ có thể gợi ý các điểm trong bán kính gần nhất. Trình duyệt luôn hỏi quyền vị trí trước, nên cần một câu giải thích ngắn vì sao bản đồ cần vị trí. Nút chỉ đường mở ứng dụng bản đồ quen thuộc trên máy (Google Maps, Apple Maps) với toạ độ điểm đến đã điền sẵn, không cần tự xây hệ thống dẫn đường.
Đa ngôn ngữ
Tiếng Việt và tiếng Anh là mức tối thiểu. Các ngôn ngữ khác nên chọn theo thị trường khách quốc tế thực tế của tỉnh: tỉnh đón nhiều khách Hàn Quốc thì ưu tiên tiếng Hàn, vùng biên giới phía Bắc thì cân nhắc tiếng Trung. Mỗi ngôn ngữ thêm vào là thêm khối lượng biên dịch và duy trì, nên làm ít mà kỹ hơn làm nhiều mà sơ sài.
Nghe thuyết minh
Với điểm di tích và danh thắng, thẻ POI có nút nghe audio thuyết minh. Trình duyệt trên điện thoại không cho phát âm thanh khi người dùng chưa chạm vào trang, nên thiết kế đúng là một nút Play rõ ràng, không hứa kiểu “tự phát khi đến gần”. Cách sản xuất audio và đặt biển QR tại hiện trường được trình bày ở bài audio guide mã QR cho di tích.
Module sự kiện và lễ hội theo mùa
Lịch lễ hội là thứ thay đổi theo năm và là lý do lớn khiến du khách chọn đi vào một thời điểm cụ thể. Bản đồ số nên có một module riêng cho sự kiện, thay vì đăng tin rời rạc trên cổng thông tin.
Cách vận hành đơn giản: cán bộ tạo sự kiện, gắn vào một hoặc nhiều địa điểm trên bản đồ, nhập ngày bắt đầu và kết thúc. Trong thời gian diễn ra, hệ thống tự ghim sự kiện lên vị trí nổi bật (biểu tượng riêng, banner đầu trang, mục “đang diễn ra”). Hết hạn, sự kiện tự rút khỏi vị trí nổi bật và chuyển vào lưu trữ, không cần ai nhớ để gỡ.
Module này phù hợp với lễ hội truyền thống, mùa hoa, mùa lúa chín, lễ hội cà phê, các tuần văn hoá ẩm thực hay giải chạy. Những sự kiện lặp lại hằng năm có thể nhân bản từ năm trước rồi sửa ngày, giảm công nhập liệu.
Lớp kinh tế đêm
Nhiều tỉnh đang tìm cách giữ khách ở lại qua đêm thay vì đi trong ngày. Bản đồ số có thể hỗ trợ bằng một lớp riêng cho hoạt động về đêm: phố đi bộ, chợ đêm, chương trình biểu diễn nghệ thuật, điểm ngắm cảnh đêm, quán mở muộn.
Lớp này nên gắn với thời gian: chỉ hiện hoạt động đang mở vào khung giờ du khách xem bản đồ, hoặc hiện rõ “mở từ 18:00 thứ Sáu đến Chủ nhật”. Một phố đi bộ chỉ hoạt động cuối tuần mà hiện suốt tuần sẽ khiến khách đến nơi rồi thất vọng. Kết hợp với module sự kiện, lớp kinh tế đêm giúp Sở giới thiệu các chương trình biểu diễn định kỳ một cách có hệ thống.
Ai cập nhật dữ liệu? Mô hình phân quyền
Đây là phần nhiều đề án bản đồ du lịch bỏ qua, và cũng là lý do nhiều bản đồ chỉ đẹp trong năm đầu. Một tỉnh có rất nhiều cơ sở lưu trú và ăn uống; không cán bộ nào ở Sở theo kịp mọi thay đổi của chúng. Giải pháp là CMS có phân quyền theo vai trò.
Sở VHTTDL / Trung tâm xúc tiến
Quản trị cao nhất: định nghĩa lớp dữ liệu và bộ lọc, duyệt nội dung trước khi hiển thị, quản lý lớp di tích, danh thắng và sự kiện cấp tỉnh, xem báo cáo truy cập.
Ban quản lý điểm đến
Cập nhật thông tin điểm mình phụ trách: giờ mở cửa, giá vé niêm yết, thông báo đóng cửa tạm thời, sự kiện tại điểm. Không sửa được dữ liệu của điểm khác.
Doanh nghiệp lưu trú, nhà hàng
Tự cập nhật hồ sơ cơ sở của mình (ảnh, giờ mở, liên hệ). Thay đổi đi qua hàng chờ duyệt của Sở để giữ chất lượng và tránh nội dung quảng cáo quá đà.
Cán bộ văn hoá cấp xã
Đề xuất điểm mới, báo dữ liệu sai, cập nhật thông tin tiện ích và sự kiện tại địa phương. Đây là lực lượng gần thực địa nhất.
CMS cần đủ đơn giản để người không biết lập trình dùng được: nhập tên, tải ảnh, chấm toạ độ trên bản đồ, chọn lớp và nhóm sở thích, bấm gửi duyệt. Mỗi bản ghi nên lưu ngày cập nhật gần nhất và người cập nhật, để Sở lọc ra những cơ sở lâu không cập nhật mà rà soát.
Một gợi ý thực tế: trước khi mở quyền cho doanh nghiệp, hãy thống nhất tiêu chí được hiển thị (đã đăng ký kinh doanh, đáp ứng điều kiện kinh doanh lưu trú, ăn uống theo quy định hiện hành). Tiêu chí công khai giúp tránh khiếu nại “vì sao cơ sở kia có mà tôi không có”.
Tour 360 và flycam trong bản đồ du lịch
Một cái ghim trên bản đồ cho biết điểm đến ở đâu. Một tour 360 cho biết nó trông thế nào. Với điểm di tích, danh thắng và khu du lịch trọng tâm, việc bấm vào POI rồi bước ngay vào không gian 360 giúp du khách quyết định có đáng đi hay không, và chuẩn bị tốt hơn (đường lên dốc, cần giày thể thao, có bóng mát hay không).
Flycam 360 phù hợp cho điểm có quy mô rộng như vùng núi, hồ, vịnh, quần thể di tích. Từ góc nhìn trên cao, các hotspot dẫn xuống ảnh 360 mặt đất của từng điểm con. Ảnh flycam được chụp ở độ cao phù hợp theo giấy phép bay, và việc bay UAV phải xin phép theo quy định hiện hành; chi tiết về quy trình chụp và pháp lý bay xem ở bài flycam 360 là gì.
Không cần làm tour 360 cho mọi POI. Cách hợp lý là chọn một nhóm điểm trọng tâm của tỉnh để số hoá trước, phần còn lại dùng ảnh thường và bổ sung dần. Với điểm di tích có giá trị lưu trữ lâu dài, dữ liệu 360 có thể dùng lại cho hồ sơ số hoá di tích; xem bài số hoá di tích là gì. Với cụm di tích, địa chỉ đỏ cần cả bản đồ GIS, tour 360 và audio guide trên một nền, có thể tham khảo giải pháp bản đồ số di tích VR360 của 360VR.
Đối với lớp lưu trú và ẩm thực, tour 360 là phần doanh nghiệp tự đầu tư nếu muốn. Bản đồ chỉ cần chừa chỗ để nhúng: khi cơ sở đã có tour, POI hiện nút “xem 360” và mở tour đó. Nút liên hệ của cơ sở dẫn về hotline, website hoặc Zalo của chính họ. Khu du lịch, resort muốn có tour riêng để gắn vào bản đồ tỉnh có thể xem dịch vụ VR tour du lịch và điểm đến.
Cẩm nang giấy và bản đồ số
Bản đồ số không xoá bỏ ấn phẩm in. Nhiều du khách, nhất là khách đoàn và người lớn tuổi, vẫn thích cầm một tấm bản đồ giấy, và ấn phẩm in vẫn có chỗ ở hội chợ, quầy thông tin, khách sạn. Điểm khác là vai trò của mỗi bên.
| Tiêu chí | Cẩm nang giấy, tập gấp | Bản đồ số du lịch |
|---|---|---|
| Cập nhật khi có điểm mới hoặc thay đổi | Chờ lần tái bản sau, tốn chi phí in | Sửa trên CMS, hiển thị sau khi duyệt |
| Khả năng tiếp cận | Người nhận được ấn phẩm tại quầy, hội chợ | Bất kỳ ai có link hoặc quét mã QR |
| Tìm điểm đến | Lật trang, tra mục lục | Tìm kiếm, lọc theo lớp và sở thích |
| Chỉ đường | Sơ đồ minh hoạ, tự tìm đường | Mở ứng dụng chỉ đường tới đúng toạ độ |
| Biết du khách quan tâm gì | Gần như không đo được | Có thống kê lượt xem, lượt tìm từng điểm |
Cách kết hợp hiệu quả là in mã QR lên cẩm nang, biển chỉ dẫn và vật phẩm quảng bá, dẫn vào bản đồ số. Ấn phẩm in chỉ giữ thông tin ít thay đổi (danh thắng chính, bản đồ tổng), còn thông tin hay đổi như lưu trú, ăn uống, sự kiện thì để bản đồ số đảm nhận. Như vậy ấn phẩm in sống lâu hơn trước khi phải tái bản.
Analytics: chỉ báo cho hoạch định chính sách
Bản đồ số ghi nhận được những gì du khách xem và tìm: điểm nào được mở nhiều, bộ lọc nào được dùng nhiều, từ khoá nào được gõ mà không ra kết quả, ngôn ngữ nào được chọn. Các số liệu này giúp Sở trả lời những câu hỏi cụ thể.
Ví dụ: nếu nhiều người tìm “homestay” ở một xã mà bản đồ chưa có cơ sở nào, đó là tín hiệu về nhu cầu lưu trú cộng đồng tại đó. Nếu lượt xem bằng tiếng Hàn tăng vào một mùa, đó là căn cứ để ưu tiên ấn phẩm và nội dung tiếng Hàn. Nếu một lễ hội có nhiều lượt xem nhưng ít người bấm chỉ đường, có thể thông tin đi lại chưa rõ.
Cần nhớ rằng đây là chỉ báo về mức quan tâm trên kênh số, không phải số khách thực tế đến điểm. Nên đọc cùng số liệu thống kê du lịch chính thức của tỉnh. Về dữ liệu, bản đồ chỉ cần thống kê ẩn danh; nếu có thu thập thông tin cá nhân (ví dụ form góp ý) thì phải tuân thủ Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (Luật số 91/2025/QH15, hiệu lực từ 01/01/2026) và Nghị định 356/2025/NĐ-CP hướng dẫn thi hành (thay thế Nghị định 13/2023/NĐ-CP).
Quy trình triển khai 4 bước
Khảo sát và chuẩn hoá dữ liệu
Rà soát nguồn dữ liệu sẵn có của Sở (danh mục di tích, cơ sở lưu trú, sản phẩm OCOP, tiện ích), thống nhất danh mục lớp, nhóm sở thích và tiêu chí hiển thị. Lấy toạ độ cho các điểm, chuẩn hoá bài thuyết minh và gửi thẩm định nội dung lịch sử, văn hoá.
Chụp 360, flycam và thu âm thuyết minh
Chọn nhóm điểm trọng tâm để chụp panorama 360 mặt đất và flycam 360 (sau khi có giấy phép bay). Thu âm audio thuyết minh cho các điểm di tích, danh thắng theo các ngôn ngữ đã chọn.
Xây dựng bản đồ và CMS
Dựng giao diện bản đồ ưu tiên di động, bộ lọc, tìm kiếm, module sự kiện, lớp kinh tế đêm. Dựng CMS với phân quyền theo vai trò và luồng duyệt. Kiểm thử trên nhiều dòng điện thoại và trên mạng di động.
Tập huấn và bàn giao vận hành
Tập huấn cho cán bộ Sở, ban quản lý điểm, cán bộ cấp xã và đại diện doanh nghiệp. Bàn giao tài liệu hướng dẫn, quy trình duyệt nội dung và phương án hạ tầng (máy chủ, sao lưu) theo yêu cầu an toàn thông tin của đơn vị chủ quản.
Hai việc nên quyết định sớm ở bước 1: bản đồ đặt trên hạ tầng nào (máy chủ của tỉnh hay dịch vụ đám mây) và ai là đầu mối vận hành sau bàn giao. Hai điểm này ảnh hưởng đến thiết kế kỹ thuật và đến chuyện bản đồ có còn được cập nhật vài năm sau hay không.
Về kỹ thuật nền, bản đồ du lịch có thể bắt đầu ở mức web map (bản đồ tương tác với POI và lớp dữ liệu) rồi nâng dần lên WebGIS khi cần liên thông với hệ thống dữ liệu không gian của tỉnh. Sự khác nhau giữa hai mức này được giải thích ở bài GIS là gì.
Lập đề án bản đồ số du lịch cho tỉnh
360VR tư vấn khung dữ liệu, chụp tour 360 và flycam cho các điểm trọng tâm, dựng bản đồ số GIS kết hợp tour 360 với cơ sở dữ liệu có thể bổ sung điểm về sau. Gửi cho chúng tôi danh mục điểm đến và mục tiêu của đề án để nhận phương án phù hợp. Giải pháp nền và các dự án đã triển khai có tại trang bản đồ số VR360.
Câu hỏi thường gặp
Bản đồ số du lịch có cần du khách cài ứng dụng không?
Không cần. Bản đồ chạy trên trình duyệt, du khách mở bằng link hoặc quét mã QR. Nếu sau này tỉnh muốn có app riêng, dữ liệu và CMS vẫn dùng lại được; nhưng với phần lớn du khách, việc không phải cài đặt gì là lợi thế lớn.
Dữ liệu lưu trú và nhà hàng lấy từ đâu và làm sao giữ cho đúng?
Dữ liệu ban đầu lấy từ danh sách cơ sở mà Sở đang quản lý, sau đó doanh nghiệp được cấp tài khoản để tự cập nhật hồ sơ của mình qua luồng duyệt. Sở nên định kỳ lọc những cơ sở lâu không cập nhật để liên hệ xác minh, và cho du khách nút báo thông tin sai.
Bản đồ có nhúng được vào cổng thông tin du lịch hiện có của tỉnh không?
Có. Bản đồ có thể nhúng vào cổng thông tin sẵn có bằng iframe hoặc chạy ở tên miền con riêng rồi liên kết từ cổng. Nếu cổng đang chạy WordPress, việc nhúng tương đối đơn giản; tích hợp sâu hơn (dùng chung tài khoản, đồng bộ tin bài) cần làm việc với đơn vị đang vận hành cổng.
Có thể dùng bản đồ trên màn hình kiosk tại quầy thông tin du lịch không?
Có thể. Giao diện kiosk thường là bản rút gọn của bản đồ, chạy toàn màn hình, khoá thanh địa chỉ và tự quay về trang chủ sau một thời gian không ai chạm. Kiosk nên kèm mã QR để du khách chuyển bản đồ sang điện thoại của mình mang theo.
Tỉnh đã có một số tour 360 do các khu du lịch tự làm, có đưa vào được không?
Thường là được, miễn tour đó có link công khai và cho phép nhúng. POI tương ứng trên bản đồ sẽ hiện nút mở tour. Cần thống nhất với chủ sở hữu tour về việc sử dụng và về việc báo khi link thay đổi, để tránh nút dẫn đến trang lỗi.
Bản đồ số du lịch khác bản đồ số hành chính thế nào?
Hai loại dùng chung công nghệ nền nhưng khác người dùng và dữ liệu. Bản đồ du lịch phục vụ du khách với điểm tham quan, lưu trú, ẩm thực; bản đồ hành chính phục vụ người dân tra cứu thẩm quyền, thủ tục và đơn vị hành chính. Một tỉnh có thể dùng chung lớp tiện ích công cộng cho cả hai; xem thêm bài bản đồ số hành chính.
