Tháp Bà Ponagar: câu chuyện quần thể đền tháp trên đồi Cù Lao
Tháp Bà Ponagar (còn viết Pô Nagar) nằm trên đồi Cù Lao, gần cửa sông Cái, Nha Trang, tỉnh Khánh Hoà. Phần dưới đây tóm lược theo báo Nhân Dân, Báo điện tử Chính phủ và trang du lịch của Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Khánh Hoà; đường dẫn từng nguồn ghi ở cuối bài.
Mười thế kỷ trên một ngọn đồi
Quần thể được xây dựng trong khoảng từ thế kỷ VIII đến thế kỷ XIII, trên đồi Cù Lao cao hơn 20 m so với mực nước biển; diện tích khu di tích theo số liệu mới nhất khoảng 17.683,6 m². Người Chăm dựng đền tháp để thờ Nữ thần Pô Nagar, Mẹ Xứ sở. Người Việt về sau tiếp nhận và thờ Bà với tên Thiên Y A Na Thánh Mẫu, nên đây là nơi sinh hoạt tâm linh chung của cộng đồng Chăm và Việt. Theo truyền thuyết, nữ thần sinh ra từ mây và bọt biển, là vị thần chủ của vương quốc Chăm-pa xưa.
Ba mặt bằng, bốn tháp còn lại
Khu di tích từng có ba mặt bằng: Tháp Cổng, Mandapa và khu đền tháp; hiện còn năm công trình cổ ở hai mặt bằng. Mandapa, nơi tín đồ chuẩn bị lễ vật, có niên đại khoảng thế kỷ XI, với bốn hàng cột bát giác gồm 10 cột lớn và 12 cột nhỏ.
Khu đền tháp trên đỉnh đồi từng có sáu tháp; nay còn bốn tháp, hai tháp phía sau chỉ còn nền móng. Tháp Chính (Tháp Đông Bắc) cao khoảng 23 m, xây lần đầu trong các năm 813–817 và được xây lại khoảng giữa thế kỷ XI; tháp gồm đế, thân và mái ba tầng, chỉ cửa hướng Đông được mở. Tháp Nam cao khoảng 18 m, thuộc thế kỷ XIII, thờ thần Shiva. Tháp Đông Nam cao khoảng 7,1 m, khoảng thế kỷ XI–XII, thờ Skandha. Tháp Tây Bắc cao khoảng 9 m, thờ Ganesha; theo bia ký và khảo cổ, tháp xây năm 817, được trùng tu nhiều lần, niên đại cuối khoảng thế kỷ XIII.
Tượng nữ thần, phù điêu và bia ký
Trong lòng Tháp Chính, tượng Nữ thần tạc từ một khối đá granit, ngồi trên bệ hoa sen đặt trên bệ Yoni; đây là pho tượng thần chủ lớn và hoàn chỉnh nhất còn lại ở các khu tháp Chăm trong nước. Phù điêu hình lá đề trên ngưỡng cửa thể hiện thần Shiva nhảy múa, có niên đại thế kỷ XI. Hai trụ đá ở cửa Đông khắc chữ Chăm cổ và chữ Sanskrit.
Lễ hội và các mốc xếp hạng
Lễ hội Tháp Bà diễn ra từ ngày 20 đến 23 tháng 3 âm lịch, với các nghi thức truyền thống và điệu múa Bóng dâng lên Nữ thần. Năm 2012, Lễ hội Tháp Bà Ponagar được đưa vào Danh mục di sản văn hoá phi vật thể quốc gia.
Năm 1979, Tháp Bà được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia. Ngày 17/1/2025, Quyết định số 152/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Tháp Bà Ponagar là Di tích quốc gia đặc biệt; tối 10/7/2025, UBND tỉnh Khánh Hoà tổ chức lễ công bố và đón nhận bằng xếp hạng ngay tại di tích.
Tour 360° Tháp Bà Ponagar gồm những cảnh nào?
Theo tấm bia giới thiệu chụp trong tour, từ năm 1653 người Việt tiếp nhận khu đền tháp và thờ Thiên Y A Na Thánh Mẫu; tour giữ cả hai cách gọi Ponagar và Thiên Y A Na. Tour đi theo đúng hai mặt bằng còn lại của di tích: Mandapa ở thấp phía trước, rồi khu đền tháp trên đỉnh đồi với Tháp Đông Bắc (Tháp Chính), tháp Nam, tháp Đông Nam, tháp Tây Bắc, xây bằng gạch nung, có phù điêu, hoa văn và bia ký. Thêm vào đó là các góc flycam nhiều độ cao, sân bia, vườn gốm, phòng trưng bày và một cảnh múa Chăm.
Thông số tour
| Loại tour | Tour mẫu tham khảo giao diện (360VR dựng lại, không phải kênh chính thức của di tích) |
|---|---|
| Số cảnh | 66 cảnh 360°, trong đó 8 cảnh flycam |
| Loại ảnh | Ảnh 360° mặt đất, ảnh 360° flycam nhiều độ cao, một phim múa Chăm dán vào ảnh 360° |
| Nhóm cảnh | Trên cao (8) · Cổng và Mandapa (13) · Khu đền tháp (12) · Sân tháp và bia ký (13) · Vườn cổ thụ và gốm Chăm (14) · Trưng bày và múa Chăm (6) |
| Tính năng chính | Nhãn bốn tháp trên ảnh, bốn tấm bia bấm được, phim múa Chăm, dâng hoa sen, sơ đồ đồi Cù Lao, danh sách cảnh, chia sẻ đúng góc kèm mã QR |
| Thuyết minh | 6 bài tiếng Việt giọng nữ miền Nam, mỗi khu một bài; 3 bản nhạc nền phát nối tiếp |
| Thiết bị xem | Điện thoại, máy tính bảng, máy tính (trình duyệt, không cần cài ứng dụng) |
| Link | pro.360vr.com.vn/ponagar |
Vì sao giao diện tour được xây bằng gạch nung và thổ cẩm Chăm?
Ý tưởng chung là "Gạch nung Chăm, vòm cửa lửa, thổ cẩm Mỹ Nghiệp, gốm Bàu Trúc". Thay vì một khung xem ảnh dùng chung, tour mượn chất liệu từ chính di tích và đời sống văn hoá Chăm, để người xem thấy mình đang ở một nơi có bản sắc riêng ngay từ màn chào.
Chất liệu: gạch nung, vòm cửa và thổ cẩm
Màn chào là một tháp kalan được xây lên từng lớp gạch theo phần trăm tải ảnh, dòng đếm ghi "lớp gạch". Xây xong, đèn trong cửa tháp sáng lên, nút vào có hình vòm cửa nhọn như cửa tháp Chăm. Bảng tên cảnh là một "mi cửa" gạch nung có đỉnh nhọn. Dải chọn khu ở đáy dệt hoa văn trám vàng trên nền đỏ, viền xanh lam như thổ cẩm Mỹ Nghiệp. Nút công cụ là những đĩa gốm nâu đất nung, gợi gốm Bàu Trúc. Bảng thông tin là giấy màu sa thạch viền gạch.
Màu, chữ và âm thanh
Bảng màu đi từ gạch đỏ, sa thạch tới tím hoàng hôn và xanh lam thổ cẩm. Tiêu đề dùng Bona Nova mang dáng chữ khắc trên bia, phần đọc dùng Ysabeau Office. Nhạc nền là ba bản tổng hợp gợi chất liệu nhạc Chăm (kèn saranai, đàn kanhi, trống paranưng, ginăng), không phải bản ghi của nghệ nhân, tự hạ nhỏ khi có lời đọc. Sáu bài thuyết minh, mỗi khu một bài.
Concept dẫn đường cho người xem
Mi cửa gạch luôn cho biết khu, tên cảnh, số thứ tự trên 66, kèm nút cảnh trước, giới thiệu khu, cảnh sau. Chạm một ô thổ cẩm sẽ mở ngăn kéo các cảnh trong khu, mỗi cảnh là một "viên gạch" có ảnh nhỏ. Điểm chuyển cảnh là biểu tượng tháp nhỏ, nhãn công trình là ô vuông vàng. Nhờ vậy 66 cảnh thành sáu chặng dễ nhớ, đi từ thấp lên cao như khách thật leo đồi.
Vì sao concept này hợp với một di tích đền tháp?
Ponagar có nhiều lớp nội dung cùng lúc: kiến trúc, tín ngưỡng, truyền thuyết, trình diễn. Giao diện lấy chất liệu từ gạch tháp và thổ cẩm giúp các lớp ấy đứng chung một không khí, không thành trang tư liệu khô. Trên điện thoại, mi cửa thu gọn ở góc trên, dải thổ cẩm cuộn ngang ở đáy, cột đĩa gốm bên phải.
Hành trình tham quan đi qua những khu nào?
Hãy hình dung bạn bay trên đồi Cù Lao, rồi hạ xuống cổng, leo bậc lên Mandapa, vào lòng Tháp Chính, vòng qua sân tháp đọc bia, xuống vườn gốm và dừng ở sân múa. Tour đi đúng thứ tự sáu khu ấy; mỗi chặng dưới đây có nút mở tour đúng cảnh đó.
Toàn cảnh trên cao: đồi Cù Lao bên cửa sông Cái
Tour mở ở cảnh "Đồi tháp nhìn từ trên cao": flycam ngang đỉnh tháp, Tháp Chính chính giữa, xa xa là núi và phố. Chạm ô vàng "Tháp Đông Bắc (Tháp Chính)", bảng sa thạch mở ra: tháp lớn và cao nhất quần thể, mái nhiều tầng thu nhỏ dần, cửa quay về hướng đông, cuối bảng có nút đi tới tháp. Khu này có 8 cảnh ở nhiều độ cao, như "Cửa sông Cái từ độ cao 133 m" và "Nha Trang từ độ cao 280 m". Thuyết minh tóm tắt niên đại và hai lớp tín ngưỡng của di tích.


Cổng và Mandapa: hàng cột gạch dẫn lên tháp
Hạ xuống chân đồi, bạn qua cổng soát vé, cổng gạch, bậc đá rồi vào giữa các hàng cột, 13 cảnh. Thuyết minh giải thích Mandapa là tiền đình, nơi tín đồ chuẩn bị lễ vật trước khi lên đền tháp, có 10 cột gạch bát giác lớn phía trong và 12 cột nhỏ bao quanh. Dừng lâu ở "Mandapa – trục nhìn lên tháp": nhìn thẳng giữa hai hàng cột là Tháp Chính ở cuối bậc cấp.

Khu đền tháp: bốn tháp gạch còn lại
Leo hết bậc cấp là khu đền tháp, 12 cảnh. Tháp Chính có ba vị trí: cửa vào, lòng tháp và ban thờ Bà. Thuyết minh nhắc khách ăn mặc lịch sự, giữ yên lặng, không dùng đèn chớp khi vào tháp.

Trong lòng tháp là ban thờ Bà với lọng vàng và hoa. Nút "Dâng hoa sen" ở góc phải thả cánh sen, có tiếng chuông và lời "Nguyện cầu bình an". Tháp Nam, tháp Đông Nam, tháp Tây Bắc mỗi tháp có bảng giới thiệu ngắn; tất cả quay cửa về hướng đông, nhìn xuống Mandapa.


Sân tháp và bia ký: đọc truyền thuyết Thiên Y A Na
Vòng ra sau, bạn qua lối hẹp giữa chân tháp, tường gạch chạm khắc và hành lang gạch, 13 cảnh. Hai cảnh "Bia giới thiệu di tích" và "Bia ký sau tháp" có bốn tấm bia bấm được, mỗi tấm mở ảnh bia kèm toàn văn chép lại.
Theo văn bia "Truyền thuyết Thiên Y A Na", Bà là cô gái được ông bà tiều phu ở núi Đại An nhận nuôi, sau nhập vào khúc kỳ nam trôi ra biển, kết duyên cùng Thái tử, rồi trở về quê cũ dạy dân trồng lúa, trồng dâu, nuôi tằm, dệt vải. Người dân tạc tượng dựng tháp thờ trên đồi Cù Lao và tổ chức lễ Vía Bà ngày 23 tháng 3 âm lịch hằng năm. Hai bia chữ Hán được mở bằng ảnh và ghi chú; tour nói thẳng bản mẫu chưa có phiên âm, dịch nghĩa.

Vườn cổ thụ và gốm Chăm
Khu nhiều cảnh nhất, 14 cảnh trên sườn đồi: cây cổ thụ, vườn đá, ghế đá dưới tán cây, sân cây cảnh nhìn ra phố. Thuyết minh kể về chum, bình, tượng gốm phong cách Chăm bày dưới gốc cây. Khách thật thường đi nhanh qua đây; trong tour, đây là phần cho thấy đồi tháp có bóng mát và chỗ nghỉ.

Trưng bày và múa Chăm
Chặng cuối có 6 cảnh. Phòng trưng bày có tượng đá giữa phòng, tủ kính và ảnh tư liệu văn hoá Chăm. Rồi bạn ra cảnh "Múa Chăm trước sân tháp": đoạn phim khoảng 5 phút dán đúng vào mặt trước ảnh 360°, vũ công áo đỏ múa trên sân, phía sau là tháp và nhạc công, bạn vẫn xoay nhìn quanh được. Nút "Tiếng trống múa" ở dưới sân; khi phim có tiếng, nhạc nền tự tắt.


Hướng dẫn trải nghiệm tour 360° Tháp Bà Ponagar
Tour chạy ngay trên trình duyệt, không cần cài ứng dụng. Các bước dưới đây đi theo đúng thứ tự người xem gặp trong tour, từ lúc tháp gạch được xây lên trên màn chào tới khi gửi một góc nhìn cho người khác.
Bước 1 · Mở tour
Bấm khung tour ở đầu bài để mở ngay trong trang, hoặc mở pro.360vr.com.vn/ponagar trên điện thoại, máy tính. Nếu điểm tham quan in sẵn mã QR, quét mã cũng mở thẳng đường link này. Trong lúc tải, hình tháp kalan được xây lên từng lớp gạch theo phần trăm ảnh đã tải.

Bước 2 · Màn chào tháp gạch
Tải xong, đèn trong cửa tháp sáng lên. Màn chào có công tắc thuyết minh (tour nhớ lựa chọn cho lần mở sau) và nút hình vòm cửa nhọn kiểu tháp Chăm "Bước qua cửa tháp". Bấm nút, tour mở ở cảnh flycam đồi tháp. Ba bản nhạc nền tự tổng hợp gợi chất liệu nhạc Chăm (saranai, kanhi, trống paranưng, ginăng) phát nối tiếp và tự hạ nhỏ khi có thuyết minh.

Bước 3 · Dải thổ cẩm, danh sách cảnh và sơ đồ đồi tháp
Dải thổ cẩm ở đáy màn hình chia sáu khu: Trên cao, Cổng và Mandapa, Khu đền tháp, Sân tháp và bia ký, Vườn cổ thụ và gốm Chăm, Trưng bày và múa Chăm. Chạm một ô để mở ngăn các cảnh trong khu, mỗi cảnh là một "viên gạch" có ảnh nhỏ. Nút danh sách mở đủ 66 cảnh theo khu. Nút sơ đồ mở đồi Cù Lao vẽ bốn tháp bằng ô gạch, Mandapa đủ bốn hàng cột, bậc cấp và sông Cái; chấm xanh dẫn tới cổng, bia ký, vườn gốm, múa Chăm, khu đang đứng được tô sáng. Bảng ghi rõ "Sơ đồ minh hoạ, không theo tỉ lệ". Mi cửa gạch ở góc trên ghi tên khu, tên cảnh, thứ tự và hai mũi tên lùi, tiến.



Bước 4 · Nhãn tháp, bia ký, múa Chăm và thuyết minh
Kéo chuột hoặc vuốt để nhìn quanh, cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to. Biểu tượng tháp nhỏ trên ảnh là điểm chuyển cảnh, kèm tên nơi sẽ tới. Trên các cảnh flycam, ô vuông vàng đặt đúng vị trí từng tháp và Mandapa: chạm vào để đọc giới thiệu tháp và đi thẳng tới đó. Bốn tấm bia bấm được ở hai cảnh sân tháp mở ảnh bia gốc và phần chép lại toàn văn, có ghi nguồn bia của Trung tâm Bảo tồn Di tích tỉnh Khánh Hoà; hai bia chữ Hán chưa có bản phiên âm, dịch nghĩa. Bài hotspot trong virtual tour giải thích thêm cách những nhãn tháp, bảng bia như vậy được gắn vào ảnh 360°.
Tour có 6 bài thuyết minh tiếng Việt giọng nữ miền Nam, mỗi khu đọc một lần khi bước vào khu mới; nút chữ i trên mi cửa mở bảng giới thiệu khu, có nút "Nghe thuyết minh khu này" để nghe lại. Ở khu đền tháp có nút "Dâng hoa sen": bấm để thả cánh sen và nghe tiếng chuông, số lần dâng lưu trên máy người xem. Ở cảnh múa Chăm, đoạn phim khoảng 5 phút dán vào mặt trước ảnh 360°, chỉ tải khi vào cảnh này, có nút bật tắt tiếng trống.





Bước 5 · Toàn màn hình và xem trên nhiều thiết bị
- Điện thoại dọc: mi cửa thu gọn ở góc trên, cột đĩa gốm công cụ bên phải, dải thổ cẩm cuộn ngang ở đáy; bật cảm biến rồi xoay máy để nhìn quanh. Xoay ngang để khung nhìn rộng hơn.
- Máy tính bảng, laptop: kéo chuột hoặc dùng phím mũi tên, cuộn chuột để phóng to; để yên một lúc, ảnh tự xoay chậm; có thêm nút hành tinh nhỏ.
- Màn hình lớn, máy chiếu lớp học: bấm Toàn màn hình, mở sơ đồ để giải thích bố cục đồi tháp.
- Kính VR: bản mẫu chưa có chế độ kính VR và chưa có thuyết minh tiếng Anh; nếu cần, nên nêu từ đầu để 360VR tư vấn.

Bước 6 · Chia sẻ đúng góc nhìn
Bấm nút Chia sẻ để lấy đường link và mã QR mở đúng cảnh, đúng góc nhìn đang xem, gửi qua Zalo hoặc in tại tấm bia, quầy vé.


Video giới thiệu tour
Tour 360° di tích, di sản như Tháp Bà Ponagar dùng để làm gì?

Tour 360° di tích cho du khách, học sinh và người nghiên cứu tham quan di tích 360 độ, xem trọn một quần thể trên điện thoại: nhìn quanh từng tháp, đọc bia ký, nghe thuyết minh và quay lại đúng góc cần xem, trước hoặc sau chuyến đi thật. Ban quản lý di tích, ngành du lịch và nhà trường dùng nó để quảng bá, dạy học và lưu tư liệu hiện trạng. Tour mẫu Tháp Bà Ponagar có 66 cảnh trong 6 khu, mỗi khu một bài thuyết minh, kèm bia truyền thuyết Thiên Y A Na đọc toàn văn và phim múa Chăm chạy ngay trong ảnh 360°. Cách làm này hợp nhất với di tích nhiều lớp nội dung: kiến trúc, tín ngưỡng, truyền thuyết, nghệ thuật trình diễn. Một vài cách dùng khi làm cho di tích thật:
Ban quản lý di tích, đền tháp
Đặt tour trên website để khách xem trước lộ trình từ cổng lên đỉnh đồi. In mã QR tại các tấm bia để khách mở toàn văn và nghe thuyết minh trên điện thoại, theo cách audio guide và mã QR cho di tích.
Sở, trung tâm xúc tiến du lịch
Dùng tour như một tấm bưu thiếp tương tác cho điểm đến: flycam toàn cảnh, di tích, nghệ thuật múa, rồi nối nhiều điểm trong tỉnh bằng bản đồ số.
Công ty lữ hành
Gửi link qua Zalo cho khách trước chuyến đi, nhúng vào trang chương trình tour di sản. Khách biết trước sẽ đi đâu, cần ăn mặc thế nào khi vào tháp.
Trường học, giáo dục văn hoá
Giáo viên chiếu cảnh flycam và sơ đồ để giải thích bố cục đền tháp Chăm, rồi mở bia truyền thuyết để học sinh đọc cùng.
Nội dung giới thiệu, lời thuyết minh và phần trình diễn cần được ban quản lý duyệt; hiệu quả cụ thể đo bằng số liệu thực tế sau khi triển khai. Đọc thêm về virtual tour di tích hoặc tìm hiểu VR tour 360° từ đầu. Cùng nhóm di sản, xem Văn Miếu – Quốc Tử Giám bằng ảnh 360 kể chuyện bằng các lớp sân và bia tiến sĩ, còn Ponagar kể bằng đồi tháp, bia truyền thuyết và điệu múa.
Muốn làm tour 360° tương tự thì bắt đầu từ đâu?

Giao diện và tính năng như tour mẫu này có thể làm cho di tích, đền tháp hay khu du lịch văn hoá của bạn: ảnh 360° và flycam 360 nhiều độ cao, lộ trình theo đường tham quan thật, nhãn công trình trên ảnh, bia ký số hoá kèm toàn văn, thuyết minh giọng đọc, video trình diễn đặt trong ảnh 360°. Giao diện được dựng từ chất liệu riêng của từng nơi, như gạch nung và thổ cẩm ở đây. Phần lịch sử, tín ngưỡng nên do đơn vị quản lý cung cấp hoặc duyệt để tour vừa đẹp vừa đúng.
Dịch vụ bản đồ số và tour 360 di tích của 360VR gồm chụp ảnh 360°, flycam 360, dựng tour, thuyết minh, sơ đồ khu và tích hợp website, Google Maps. 360VR đã thực hiện hơn 300 tour 360° trong hơn 6 năm. Gói tour hoàn thiện chỉ từ 10 triệu đồng, thời gian thực hiện khoảng 1–2 tuần, hỗ trợ 12 tháng, chỉnh sửa miễn phí trong 30 ngày, miễn phí di chuyển tại TP.HCM và các tỉnh lân cận.
Đưa đền tháp, di tích của bạn lên tour 360° có bia ký và trình diễn
Gửi thông tin di tích, 360VR tư vấn lộ trình cảnh, cách số hoá bia ký, thuyết minh và nội dung tương tác phù hợp.
Lời kết
Từ những tháp gạch người Chăm dựng giữa thế kỷ VIII và XIII tới lễ hội tháng Ba âm lịch của cả cộng đồng Chăm và Việt, Tháp Bà Ponagar là một quần thể nhiều lớp: kiến trúc, tín ngưỡng, truyền thuyết và trình diễn, nay là Di tích quốc gia đặc biệt. Tour mẫu này không thay cho chuyến tham quan thật, nhưng giúp người xem nắm trước bố cục đồi Cù Lao, đọc bia ký, nghe thuyết minh từng khu và xem điệu múa Chăm ngay trong ảnh 360°. Bấm khung tour ở đầu bài hoặc quét mã QR, chờ tháp gạch xây xong rồi bước qua cửa tháp.
Câu hỏi thường gặp
Đây có phải tour chính thức của Tháp Bà Ponagar không?
Không. Đây là tour mẫu do 360VR dựng lại để giới thiệu giao diện và tính năng tour 360° cho di tích. Tour không phải kênh thông tin chính thức của di tích hay đơn vị quản lý; 360VR không chụp, không bàn giao tour cho di tích.
Tour Tháp Bà Ponagar có bao nhiêu cảnh, chia thành những khu nào?
66 cảnh 360° trong sáu khu: Toàn cảnh trên cao (8), Cổng và Mandapa (13), Khu đền tháp (12), Sân tháp và bia ký (13), Vườn cổ thụ và gốm Chăm (14), Trưng bày và múa Chăm (6). Mỗi khu có một bài thuyết minh tiếng Việt.
Tham quan di tích 360 độ ở Tháp Bà Ponagar khác xem ảnh thường thế nào?
Ảnh thường chỉ giữ một khung; trong tour, người xem đứng giữa sân tháp nhìn đủ bốn phía, bấm vào tấm bia để đọc toàn văn, mở sơ đồ đồi Cù Lao để biết mình đang ở đâu. Ở cảnh trước sân tháp, phim múa Chăm chạy ngay trong ảnh 360° thay vì một video tách riêng.
Tour 360° có thay được chuyến đi thật tới Tháp Bà không?
Không. Tour giúp chuẩn bị trước: biết lối từ cổng qua Mandapa lên khu đền tháp, đọc trước bia ký và câu chuyện từng tháp; sau chuyến đi, người xem mở lại để tra những gì chưa kịp xem. Nghi lễ và không khí lễ hội vẫn cần trải nghiệm tại chỗ.
Tháp Bà Ponagar được xếp hạng gì?
Năm 1979, Tháp Bà được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia. Ngày 17/1/2025, theo Quyết định số 152/QĐ-TTg, di tích được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt. Lễ hội Tháp Bà Ponagar được đưa vào Danh mục di sản văn hoá phi vật thể quốc gia năm 2012.
Có mở thẳng một cảnh hay một hướng nhìn cụ thể được không?
Được. Mỗi chặng trong bài có nút mở tour đúng cảnh, đúng hướng nhìn. Trong tour, nút chia sẻ tạo đường dẫn và mã QR mở đúng cảnh, đúng góc đang xem, ví dụ để gửi riêng tấm bia hay cảnh múa Chăm.
Phim múa Chăm có làm tour tải chậm không?
Không đáng kể. Phim chỉ tải khi người xem vào cảnh múa Chăm; tiếng trống tắt được bằng nút ngay trên sân.
Hai bia chữ Hán đã có bản dịch chưa?
Chưa. Tour mẫu chỉ có ảnh bia và ghi chú; phần phiên âm, dịch nghĩa có thể bổ sung khi làm tour chính thức, tốt nhất theo tư liệu của đơn vị quản lý di tích.
Có thể làm thuyết minh tiếng Anh, tiếng Hàn cho khách quốc tế không?
Bản mẫu hiện chỉ có thuyết minh tiếng Việt. Khi làm tour cho di tích, có thể thêm ngôn ngữ khác cho cả phần chữ và giọng đọc; nên nêu nhu cầu ngay khi đặt làm.
Nguồn tham khảo
- Tháp Bà Ponagar - Di sản ngàn năm được vinh danh di tích quốc gia đặc biệt — Báo Nhân Dân, 21/01/2025
- Vinh danh Di tích Tháp Bà Pô Nagar và nghề khai thác trầm hương — Báo Nhân Dân, 11/07/2025
- Tháp Bà Ponagar Khánh Hòa nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt — Báo điện tử Chính phủ, 11/07/2025
- Tháp Bà Pô Nagar – Di sản ngàn năm — Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Khánh Hoà, truy cập 17/11/2026






