Ngày 16/11/2026, TTXVN/Vietnam+ có bài tổng hợp về cách công nghệ đưa di sản đến gần công chúng trước Ngày Văn hoá Việt Nam 24/11. Phần đáng chú ý nhất nằm ở Ninh Bình: các công trình số hoá di tích không do một dự án lớn của tỉnh làm, mà do đoàn thanh niên cấp tỉnh và cấp phường thực hiện, với ba thành phần lặp lại ở mọi nơi: hình ảnh toàn cảnh 360 độ (báo chí gọi là VR360), mã QR tại di tích và thuyết minh. Đây là mô hình nhỏ, làm từng điểm, nhưng cho thấy rõ số hoá di tích ở cấp cơ sở đang đi theo hướng nào.
Chuyện gì đang diễn ra ở Ninh Bình
Theo bài của Tố Uyên (TTXVN/Vietnam+, 16/11/2026), Tỉnh đoàn Ninh Bình đã phối hợp với các đơn vị số hoá di tích bằng VR360 tại hai phường Nam Định và Thiên Trường. Không gian di tích được hiển thị trên website, điện thoại và máy tính: người xem nhìn toàn cảnh 360 độ, xem hình ảnh, video, tư liệu lịch sử và nghe thuyết minh. Bí thư Tỉnh đoàn Trần Ngọc Nam cho biết các công trình đi kèm điểm phát wifi miễn phí tại hai phường, để người dân có thể tham quan mọi lúc, mọi nơi.
Cũng theo bài này, Quần thể di tích quốc gia đặc biệt Đền Trần – Chùa Tháp đã có mã QR cho các điểm di tích và ứng dụng VR360. Ở phía nam tỉnh, phường Nam Hoa Lư có 24 di tích lịch sử – văn hoá, trong đó 6 di tích cấp quốc gia. Tuổi trẻ phường đã số hoá đền Thái Vi, chùa Bích Động, nhà thờ họ Đào và đền Đông Hội, tích hợp mã QR, nội dung song ngữ Việt – Anh, hình ảnh, video và thuyết minh tự động bằng trí tuệ nhân tạo.
Bài trên trang thông tin xã Bình Mỹ (Ninh Bình) cho biết thêm chi tiết về công trình thanh niên cấp tỉnh "Số hoá di tích lịch sử – văn hoá bằng công nghệ VR360", ra mắt tại Đền Cây Quế, phường Thiên Trường. Mục tiêu năm 2026 là 12 điểm, gồm Đền Trần chùa Phổ Minh, Đền Lựu Phố, Đền Cây Quế, Đình Cả, Đền thờ Nguyễn Công Trứ, Nhà tưởng niệm Tạ Uyên, Chùa Bạch Liên và một số điểm khác. Tại thời điểm bài viết, phần ảnh toàn cảnh 360 đã hoàn thiện ở Chùa Phổ Minh, Đền Cây Quế và Đình Cả.


Vì sao là tour 360 + mã QR + thuyết minh
Ba thành phần này xuất hiện ở hầu hết các công trình được kể tên, và mỗi thành phần giải một việc khác nhau:
- Tour 360 trả lời câu hỏi "di tích trông thế nào". Người ở xa, học sinh, người cao tuổi đi lại khó có thể xem trước không gian; ban quản lý có một bản ghi nguyên trạng tại thời điểm chụp.
- Mã QR nối di tích thật với nội dung số. Bí thư Đoàn phường Duy Tiên Trịnh Phương Nam giải thích lý do chọn QR: bảng thông tin vật lý có giới hạn, còn nội dung sau mã QR có thể cập nhật liên tục (Trang thông tin xã Bình Mỹ).
- Thuyết minh (đọc tự động bằng AI, song ngữ) giúp khách tự tham quan không cần người dẫn. Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng cũng đi theo hướng này với mã QR, Audio Guide nghe theo từng hiện vật và thuyết minh đa ngôn ngữ (Vietnam+, 16/11/2026).
Điểm cần lưu ý: thuyết minh tự động chỉ tốt bằng văn bản đầu vào. Giọng đọc AI làm nhanh, nhưng nội dung về niên đại, nhân vật, sắc phong phải được ban quản lý di tích hoặc người am hiểu đối chiếu trước khi đưa lên. Sở Văn hoá và Thể thao Ninh Bình cũng định hướng chuẩn hoá nội dung QR, thuyết minh ngắn gọn.


Mô hình thanh niên: điểm mạnh và điểm cần giữ
Cách làm của Ninh Bình có ưu điểm rõ: chi phí thấp, làm từng điểm, có lực lượng tại chỗ hiểu di tích và gắn với giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, như Bí thư Đảng uỷ phường Thiên Trường Đinh Hoàng Dũng nhận xét. Phó Bí thư Tỉnh đoàn Ngô Thị Thuỳ Trang coi bảo tồn số gắn với phát huy giá trị di sản là hướng lâu dài.
Với công trình do nhiều nhóm làm theo đợt, rủi ro thường nằm ở khâu sau ra mắt. Từ kinh nghiệm thực hiện tour 360 cho di tích, 360VR gợi ý mấy điểm nên chốt ngay từ đầu:
- Ai giữ tên miền và nơi lưu trữ. Tour 360 nên nằm trên tên miền hoặc trang của phường, ban quản lý, để mã QR đã in không bị "chết" khi hết hạn hợp đồng hosting của một bên.
- Bàn giao dữ liệu gốc. Ngoài đường link, nên nhận ảnh toàn cảnh gốc, file thuyết minh, kịch bản, danh sách điểm chụp, để lần sau sửa hoặc chụp bổ sung không phải làm lại từ đầu.
- Một mẫu thống nhất cho nhiều điểm. 12 điểm do nhiều nhóm làm vẫn nên chung một khung: cùng giao diện, cùng cấu trúc thuyết minh, cùng cách đặt mã QR. Người xem đi từ đền này sang chùa kia không phải học lại cách dùng.
- Gắn lên bản đồ số. Khi có từ vài điểm trở lên, đặt các tour lên một bản đồ số chung giúp người xem tìm di tích gần mình và đi theo tuyến. Xem thêm bản đồ số di tích tích hợp tour 360 .
- Kiểm trên điện thoại thật. Phần lớn người quét QR dùng điện thoại, sóng yếu. Ảnh 360 nên được tối ưu để tải nhanh; wifi miễn phí như ở hai phường Nam Định, Thiên Trường là cách làm hợp lý.


Liên hệ với cơ sở dữ liệu di sản của tỉnh
Theo trang thông tin xã Bình Mỹ, Phó Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao Ninh Bình Vũ Thanh Lịch cho biết ngành đang rà soát, chuẩn hoá hồ sơ và xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung để kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về di sản. Bảo tàng tỉnh đã quét 3D 350 hiện vật, làm bản sao số cho 10 bảo vật quốc gia và có tour 360 Đền Vua Đinh Tiên Hoàng trên website bảo tàng.
Như vậy ở Ninh Bình đang có hai lớp chạy song song: lớp hồ sơ, hiện vật do ngành văn hoá quản lý, và lớp trải nghiệm tại di tích (tour 360, QR, thuyết minh) do đoàn thanh niên và phường làm. Hai lớp sẽ phát huy tốt nhất khi dùng chung mã định danh di tích, chung bản đồ, để một di tích không có hai bộ thông tin khác nhau. Về các cấp dữ liệu số hoá, xem số hoá di tích là gì.
360VR làm phần nào trong mô hình này

360VR chụp và dựng tour 360 cho di tích, đình, chùa, bảo tàng, gắn điểm thông tin, thuyết minh và đưa lên bản đồ số; mã QR tại điểm làm theo yêu cầu. Ví dụ: tour 360 di tích tại phường Cầu Kiệu (TP.HCM) và các công trình trong danh sách dự án đã thực hiện. 360VR có hơn 300 tour 360° đã thực hiện, gói hoàn thiện chỉ từ 10 triệu đồng, giá cuối tuỳ số điểm chụp. 360VR không làm quét 3D hiện vật; việc đó thuộc đơn vị chuyên quét 3D.
Nếu phường, xã hoặc ban quản lý di tích đang có kế hoạch số hoá theo từng điểm, xem dịch vụ số hoá di tích bằng tour 360 và bản đồ số hoặc chuyển đổi số du lịch, di sản văn hoá.
Số hoá di tích bằng tour 360 và bản đồ số
360VR chụp, dựng tour 360 cho di tích, đình, chùa, bảo tàng: ảnh 360 độ chất lượng cao, bản đồ gắn điểm, thuyết minh, link chia sẻ, mã nhúng, bàn giao ảnh gốc. Gói hoàn thiện chỉ từ 10 triệu đồng, hỗ trợ 24/7.
Nguồn tham khảo
- Công nghệ giúp sức lan toả giá trị văn hoá, kết nối di sản — Tố Uyên, TTXVN/Vietnam+, 16/11/2026
- Ứng dụng công nghệ số trong quản trị và phát huy giá trị di sản — Trang thông tin điện tử xã Bình Mỹ (Ninh Bình), truy cập 17/11/2026





